Práctica das ABAU sobre as rexións industriais de España

Atendendo aos documentos, conteste (puntuación máxima de 5 puntos):

a) Cite as Comunidades Autónomas, coas súas capitais, nas que están en funcionamento centrais nucleares

(figura 2). (1 punto)

b) Identifique os tipos de documentos e a información representada en cada un deles (1 punto).

c) Nomee dous eixes en expansión e explique os condicionantes da súa formación (1,5 puntos).

d) Xustifique a existencia das áreas de industrialización inducida e escasa (1,5 puntos).

Atendendo aos documentos, conteste (puntuación máxima de 5 puntos):

a) Cite as Comunidades Autónomas, coas súas capitais, nas que están en funcionamento centrais nucleares (figura 2). (1 punto)

‐ Sta M.ª de Garoña: Castela‐León, Valladolid

‐ Ascó e Vandellós: Cataluña, Barcelona

‐ Trillo: Castela A Mancha, Toledo

‐ Cofrentes: Comunidad Valenciana, Valencia

‐ Almaraz: Estremadura, Mérida

b) Identifique os tipos de documentos e a información representada en cada un deles (1 punto).

A figura 1 é un mapa temático de España con base provincial que recolle as diferentes áreas industriais do Estado, utilizando unha gama cromática (coropletas), así como círculos proporcionais para a cantidade de emprego industrial de cada provincia. A fonte da figura 1 é a editorial Anaya.

A figura 2 é un mapa temático de España con división administrativa de Comunidades Autónomas utilizando diferentes cores para a súa individualización e localizando mediante figura e nome as diferentes centrais nucleares en funcionamento en España. A fonte é unha web adicada á enerxía

nuclear.

c) Nomee dous eixes en expansión e explique os condicionantes da súa formación (1,5 puntos).

Os dous eixos en expansión son o eixo do val do Ebro (que engloba A Rioxa, Navarra e a parte central da provincia de Zaragoza) e o eixo do Mediterráneo (que inclúe Cataluña, Comunidade Valenciana e Rexión de Murcia). Son zonas que están a recibir implantacións industriais como resultado das

tendencias difusoras da industria ou do desenvolvemento da industrialización endóxena (proceso de activación ou xeración de actividades industriais a partir de recursos propios). 

Algunhas causas deste proceso de difusión industrial nestas áreas (val do Ebro e do Mediterráneo) poden ser:

‐ Forte aumento dos custos nas grandes áreas urbanas: chan máis caro, maiores impostos, conxestión do tráfico ou maiores controis urbanísticos e ambientais.

‐ Mellora dos transportes e as comunicacións. O val do Ebro e o eixo do Mediterráneo contan cunha rede de autoestradas que os conecta cos principais centros nacionais e do sur de Europa, polo que atraen industrias nacionais e multinacionais.

‐ Oferta de polígonos industriais novos e de calidade en cidades de menor tamaño e algunhas áreas rurais.

‐ Existencia de iniciativas locais en certos lugares que manteñen unha industria tradicional que se esforza en innovar para ser competitiva e conquistar novos mercados.

d) Xustifique a existencia das áreas de industrialización inducida e escasa (1,5 puntos).

As áreas de industrialización inducida e escasa son zonas caracterizadas pola existencia dalgunhas grandes implantacións industriais illadas e polo predominio de industrias pequenas, tradicionais e dispersas.

As áreas de industrialización inducida atópanse en Aragón, Castela e León e Andalucía. Nestas áreas creáronse algúns enclaves industriais como resultado das políticas de promoción industrial da década de 1960. Estes concentraron os investimentos, a produción e o emprego, pero foron incapaces de difundir a

industria cara a áreas próximas, polo que xeraron desequilibrios territoriais. É o caso de Zaragoza en Aragón, de Valladolid e Burgos en Castela e León, e do triángulo Sevilla‐Cádiz‐Huelva en Andalucía.

Estas áreas contan tamén con algunhas industrias nas capitais provinciais aproveitando o mercado de consumo urbano, e con industrias tradicionais, dispersas e pequenas que aproveitan os recursos da contorna (téxtil, vitivinícola, conserveira, de moble).

As áreas de industrialización escasa son Castela‐A Mancha, Estremadura, Baleares e Canarias, debido a súa localización pouco competitiva. Nelas, as grandes industrias son puntuais e predominan os sectores tradicionais, en empresas medianas e pequenas, de baixa competitividade. Castela‐A Mancha 

comeza a constituírse como unha excepción neste grupo pola difusión da industria madrileña cara ás provincias mellor conectadas coa capital.

Tema da ABAU: Situación actual da industria en España: os problemas estruturais (dimensión, I+D+i, tecnoloxía), tendencias recentes da industria en España: globalización e deslocalización.

España é un país integrado no conxunto dos países industriais do mundo. Mais o desenvolvemento da actividade industrial en España non acadou un nivel notable ata a segunda metade do século XX. A crise industrial de 1973‐1974, que evidenciou a necesidade de cambiar os sistemas de produción, coincidiu coa revolución tecnolóxico‐informática ou terceira revolución industrial.

Desenvolveuse unha nova etapa denominada postindustrial ou informacional, que deu lugar a novos modelos de empresas cunha importancia crecente das novas tecnoloxías, a innovación e a investigación. O ingreso de España na Unión Europea (a partir de 1986) supuxo o final do proteccionismo e a apertura do mercado á competencia exterior, que ten provocado unha reconversión industrial e peche de moitas industrias non competitivas.

a) Problemas estruturais (dimensión, I+D+i, tecnoloxía).

A industria española presenta diversos problemas estruturais que afectan negativamente á súa competitividade fronte á economía europea e global:

• Existe un escaso número de grandes empresas.

• A produtividade industrial é inferior á da Unión Europea.

• O nivel de intensidade tecnolóxica é baixo, e a porcentaxe de investimento en I+D é insuficiente.

Todo isto provoca unha balanza tecnolóxica deficitaria: as principais empresas de automóbiles, maquinaria eléctrica, aparellos electrodomésticos e produtos farmacéuticos fabrican con patentes estranxeiras, que son un enorme gasto para España que debe pagar pola súa aplicación.

b) Tendencias recentes da industria en España: globalización e deslocalización.

A industria tivo un ritmo positivo de crecemento de vendas, produción e demanda, aínda que vai perdendo importancia dentro do conxunto de actividades económicas a causa da terciarización xeral da economía e do emprego.

A crise financeira de 2007, xurdida inicialmente nos Estados Unidos, afectou posteriormente a toda a economía mundial. Na Unión Europea iniciouse unha tendencia xeral á baixa, que en España reflectiuse nunha recesión da carteira de pedidos, un aumento dos stocks e unha desaceleración do emprego.

A incorporación de novos países á UE afectou á industria española por diversos motivos: estes países gozan dunha maior proximidade ao grande eixe industrial europeo que constitúen os países nórdicos, Alemaña e o norte de Italia; ademais, a estrutura produtiva é semellante á española, a man de obra máis barata, e a súa produtividade e cualificación en alta tecnoloxía, maior. Así mesmo, o investimento de capital estranxeiro permitiulles a implantación de empresas de alta tecnoloxía, co que aumentou o seu potencial industrial dentro da UE.

Un dos sectores da industria española máis afectados é o dos automóbiles, no que España mantivo un bo ritmo de exportacións; o sector está dominado por empresas de capital estranxeiro que poden deslocalizar as industrias na procura de menores custos.

O actual tecido industrial español estase a incorporar á globalización económica, de maneira que as nosas zonas industriais se configuran como puntos dunha rede de produción a nivel mundial. Nunha economía globalizada, as empresas buscan a competitividade para aumentar a súa cota de mercado; disto derívanse as causas da deslocalización: a busca de menores custos laborais, esixencias medioambientais e de mellores condicións fiscais e técnicas. Por esta razón, as empresas se trasladan a lugares como o Leste de Europa, Sueste asiático, China... As consecuencias das deslocalizacións son o incremento da taxa de paro e a perda de emprego no sector secundario, que tende cada vez máis a terciarizarse.